Verzuim begint niet bij de ziekmelding

Filip De Groeve over wat werkgevers vaak missen vóór verzuim ontstaat

Verzuim is een belangrijk aandachtspunt in de openbare apotheek. Uit het Arbeidsmarktonderzoek 2026, uitgevoerd door SBA, blijkt dat werkdruk breed wordt ervaren en dat ziekteverzuim een stijgende trend laat zien. Werkgevers en werknemers noemen onder meer mentale belasting, stress en onderbezetting als factoren die bijdragen aan de druk op de werkvloer. Daarnaast verliet in 2024 een recordaantal werknemers de branche.

De signalen zijn er vaak al, maar het gesprek blijft uit

Verzuim ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Vaak gaan er signalen aan vooraf die op de werkvloer aanwezig zijn, maar niet altijd worden herkend. Volgens Filip De Groeve, voormalig apotheker en auteur van Zwijgverzuim, bekroond tot Managementboek van het Jaar 2026, begint juist daar het gesprek over verzuimpreventie. In aanloop naar het SBA Event Voorkomen is beter dan Verzuimen legden we Filip drie inzichten voor over signaleren, bespreekbaar maken en voorkomen van verzuim.

Inzicht 1: Verzuim begint vaak lang vóór de ziekmelding

"De ziekmelding is vaak niet het begin van het probleem. Het is vaak het einde van een lange periode van zwijgen."

Volgens De Groeve ontstaat langdurig verzuim zelden van de ene op de andere dag. Vaak gaan er weken of maanden aan vooraf waarin werknemers steeds meer worstelen, zonder dat zij dit bespreken.

"Langdurig verzuim wordt vaak voorafgegaan door frequenter kortdurend verzuim en presenteïsme: mensen zijn aanwezig, maar functioneren niet meer optimaal." Dat patroon herkende De Groeve eerder al buiten de werkvloer. "Ik zag dat mensen een medische aandoening vaak verborgen hielden, omdat zij meer last hadden van het taboe rondom de aandoening dan van de aandoening zelf. Later zag ik hetzelfde op de werkvloer, zelfs binnen mijn eigen team. Werknemers worstelden met burn-outklachten of een combinatie van burn-out en overgangsklachten, maar spraken daar nauwelijks over. Totdat uitval onvermijdelijk werd."

De Groeve noemt dit zwijgverzuim: verzuim dat niet ontstaat op de dag van de ziekmelding, maar in de periode daarvoor, wanneer klachten, zorgen of overbelasting onbesproken blijven. "Managers zien signalen vaak wel, maar het gesprek aangaan is veel moeilijker. Terwijl juist daar de kans ligt om verzuim te voorkomen."

Inzicht 2: De signalen zijn er vaak wel, maar we kijken eroverheen

"Ik denk niet dat we de signalen niet zien. Veel leidinggevenden zien ze wel degelijk. Alleen durven ze er niet altijd iets mee te doen."

Volgens De Groeve ligt de uitdaging vaak niet in het herkennen van signalen, maar in het voeren van het gesprek. "Leidinggevenden zijn bang om het verkeerde te zeggen, iemand te kwetsen of een situatie juist moeilijker te maken. Daardoor blijven signalen vaak onbesproken."

Volgens De Groeve zijn die signalen vaak al zichtbaar. Werknemers maken meer fouten, zijn minder geconcentreerd, komen vaker te laat of verliezen hun gebruikelijke energie. Zijn advies aan leidinggevenden is daarom eenvoudig: "Je hoeft geen diagnose te stellen. Je hoeft niet te weten wat er precies aan de hand is. Voorkom wat je vreest. Benoem wat je ziet." Volgens De Groeve is dat vaak voldoende om een belangrijk gesprek te openen. "Als de werkplek veilig genoeg is, gaat het gesprek uiteindelijk vanzelf over wat er echt speelt."

Inzicht 3: Wat onbesproken blijft, verandert niet

"Wanneer mensen zich niet meer gezien voelen, verliezen ze iets fundamenteels: hun trots."

Volgens De Groeve raken taboes op de werkvloer vaak direct aan iemands gevoel van eigenwaarde. Denk aan mentale gezondheid, mantelzorg, financiële problemen of overgangsklachten. Wanneer zulke onderwerpen onbesproken blijven, kan de afstand tot het werk en het team groter worden.

"Ik ben ervan overtuigd dat trots een belangrijke beschermende factor is tegen uitval. Maar taboes knagen aan die trots." Juist daarom is het gesprek zo belangrijk. Niet omdat leidinggevenden direct een oplossing moeten hebben, maar omdat aandacht en erkenning het verschil kunnen maken. Volgens De Groeve begint dat met luisteren, vertrouwen geven en oprechte nieuwsgierigheid.

Een vraag die iedere leidinggevende morgen al kan stellen en vaak kan herhalen: “Wat heb jij nodig om jouw werk nog beter of effectiever te kunnen doen?”. Dat is geen vraag over prestaties. Het is een vraag die erkenning geeft."

Van inzicht naar praktijk

De drie inzichten van Filip De Groeve maken duidelijk dat verzuim vaak al begint voordat het zichtbaar wordt. Door signalen eerder te herkennen en moeilijke onderwerpen bespreekbaar te maken, ontstaat ruimte om uitval te voorkomen.

Tijdens het SBA Event Voorkomen is beter dan Verzuimen gaat De Groeve dieper in op deze thema's en krijg je praktische handvatten om hier in jouw apotheek mee aan de slag te gaan.

Bekijk het programma en kies de bijeenkomst die het beste aansluit bij jouw regio

‍